Jak rozpoznać profesjonalną pomoc?

    Pomoc psychologiczna jest formą usługi świadczonej przez przeszkolonego w tym zakresie psychologa. Tak jak w przypadku każdej innej usługi klient (w tym wypadku jest nim osoba poszukująca pomocy psychologicznej) ma prawo oczekiwać, że usługa zostanie wykonana profesjonalnie.
              
    Mamy nadzieję, że wskazówki zawarte poniżej pomogą Państwu
    ocenić czy świadczona Wam pomoc psychologiczna jest wykonywana profesjonalnie.

   

Czego należy się spodziewać od profesjonalisty?

   1. Pierwszym krokiem profesjonalisty jest postawienie diagnozy, która ma dać odpowiedź na pytanie: jaki rodzaj pomocy jest właściwy? Aby odpowiedzieć na to pytanie psycholog będzie z Państwem rozmawiał, może również prosić o wypełnianie kwestionariuszy, przeprowadzić testy psychologiczne oraz skierować Państwa na konsultacje do lekarza (najczęściej będzie to skierowanie do psychiatry, neurologa lub endokrynologa).

      Jeśli zgłosiliście się Państwo do psychologa z przekonaniem, że chcecie skorzystać z określonej, specyficznej formy usługi psychologicznej (np. psychoanalizy), to psycholog powinien rozważyć, czy nie ma przeciwwskazań dla podjęcia przez Państwa tego rodzaju pomocy oraz czy on sam może się takiej usługi podjąć, a jeśli nie on, to do kogo moglibyście się Państwo w tej sprawie zwrócić.

   2. Drugim krokiem jest udzielenie Państwu informacji na temat postawionej diagnozy dotyczącej wyboru stosownego rodzaju pomocy czyli zaproponowanie określonej – właściwej z punktu widzenia Państwa sytuacji i  oczekiwań - formy pomocy. Może się zdarzyć, że psycholog zasugeruje, jako najwłaściwszy sposób podjęcia Państwa sprawy, skorzystanie przez Was z pomocy  innego specjalisty (np. lekarza) wyłącznie, lub równocześnie z usługą psychologiczną.

   3. Jeśli psycholog zaproponuje Państwu swoje usługi, powinien omówić z Wami następujące kwestie:

      - co ma być efektem końcowym Waszej wspólnej pracy
        Uzyskanie tego efektu będzie celem pracy psychologa. Cel ten
        musi być pożądany przez Państwa i określony tak konkretnie,
        jak tylko to możliwe.

      – w jakim czasie powinniście ten efekt uzyskać, czyli ile
         spotkań należy przeznaczyć na rozwiązanie danego problemu.
      Ilość spotkań może być podana w przybliżeniu. W wyjątkowych przypadkach psycholog może nie umieć określić ilości spotkań, powinien jednak w takiej sytuacji z góry o tym Państwa poinformować. Uzasadnieniem dla niemożności określenia czasu potrzebnego na rozwiązanie określonego problemujest brak stosownych badań naukowych i wypracowanych na ich podstawie standardowych procedur / technik pomagania.
      –  wysokość opłat za spotkanie i terminy płatności
      –  poufność informacji

      Informacje udzielane psychologowi są objęte tajemnicą zawodową. Oznacza to, że bez Państwa zgody psycholog nie ma prawa nikomu udostępniać informacji, jakie przekażecie mu w trakcie spotkania, ani nawet informować o tym, że takie spotkanie się odbyło. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której osoba wymagająca pomocy na skutek choroby psychicznej zagraża życiu lub zdrowiu swojemu albo innych ludzi. Sytuacja taka rzadko ma miejsce. W takich okolicznościach psycholog jest obligowany prawem do podjęcia działania służącego umieszczeniu osoby chorej w szpitalu. Należy jednak podkreślić, że sam fakt zdiagnozowania u kogoś choroby psychicznej nie jest wystarczający do odstąpienia od zasady poufności informacji!

      –  na czym będą polegały spotkania czyli w jaki sposób będziecie pracować nad uzyskaniem ustalonego celu.
      Psycholog powinien opisać Wam pokrótce jak będą zorganizowane Wasze spotkania – czy  będzie to rozmowa (tak bywa najczęściej) i o czym będziecie mówić, czy  będziecie wypełniać jakieś kwestionariusze (jakie i po co), czy miedzy spotkaniami będziecie mieć coś do wykonania a jeśli tak, to co i po co (wykonywanie zadań jest zwykle standardową procedurą w przypadku pomocy zorientowanej na szybkie uzyskanie efektu – czyli w ciągu kilku lub kilkunastu spotkań, może też być pomocne w pracy długoterminowej), czy spotkania będą jakoś rejestrowane, czy przewidywana jest możliwość skonsultowania Waszej wspólnej pracy u innego psychologa w przypadku wystąpienia jakichś trudności w pracy itp. Psycholog powinien postarać się zgodnie ze swoja wiedzą odpowiedzieć na wszystkie Państwa pytania związane z  proponowanym Wam sposobem pracy nad problemem oraz poinformować jaka jest alternatywa, czyli czy i jak inaczej można by podjąć się rozwiązania państwa problemu i ew. gdzie możecie Państwo takiego innego podejścia szukać.

      –  sposoby porozumiewania się
      Psycholog powinien omówić z Państwem zasady umawiania się na spotkania, odwoływania wizyt, możliwości kontaktowania się (np. telefonicznego) między wyznaczonymi terminami sesji itp.

      –  co robić jeśli po upłynięciu, wyznaczonego na rozwiązanie
          problemu, czasu ustalony cel nie został osiągnięty.
      Psycholog powinien omówić z Państwem postępowanie w takiej sytuacji. Jeśli w efekcie odbytych spotkań zbliżyliście się Państwo istotnie do osiągnięcia ustalonego celu, można kontynuować spotkania przez określony na nowo i zaakceptowany przez obie strony czas. Jeśli jednak macie Państwo poczucie braku postępów w pracy nad uzyskaniem ustalonego celu, przedłużanie umowy na kolejne sesje raczej nie przyniesie oczekiwanych zmian.

   4. Jeśli spotykacie się Państwo z psychologiem, powinien on prowadząc Wasze spotkania

      –  okazywać Wam szacunek
      –  respektować Wasze wartości
      –  przyjmować z uwagą Wasze opinie, w tym krytykę pod swoim
          adresem
      –  dzielić się z Wami informacją o procesie leczenia
      –  akceptować Wasze uczucia i emocje

   5. Jeśli Państwa spotkania z psychologiem dobiegają końca i ustalony cel zostaje osiągnięty, psycholog powinien omówić z Państwem w jakich sytuacjach możecie spodziewać się pogorszenia Waszego funkcjonowania w zakresie omawianym w czasie spotkań oraz jak możecie sobie wtedy radzić by powrócić do dobrej kondycji psychicznej.

      Jeśli pomoc, której udziela Państwu psycholog odbywa się wg innych zasad, może to być oznaką braku rzetelności w wykonywaniu przez niego swojej profesji.

   

Co nie powinno mieć miejsca w kontakcie z psychologiem, jeśli zdecydował się on Państwu pomagać?

   1. Psycholog nie powinien:
      –      wygłaszać ocen na Państwa temat,
      –      obrażać się lub złościć na Państwa,
      –      mówić co Państwo macie robić (może jedynie wyrażać
              sugestie, opinie)
      –      narzucać Państwu swoich wartości
      –      zmuszać Państwa do zrobienia czegoś
      –      inicjować ani odwzajemniać jakichkolwiek zachowań
              o charakterze seksualnym
      –      spotykać się z Państwem na gruncie towarzyskim
      –      opowiadać Państwu o swoim życiu osobistym
      –      zmieniać ustalonej z Państwem wysokości opłat za sesję
      –      rozmawiać z Państwem o sprawach innych swoich klientów
      –      dawać Państwu ani przyjmować wartościowych prezentów
      –      skończyć pracy z Państwem przed osiągnięciem
              wyznaczonego celu, bez podania przyczyny
              i zaproponowania innej osoby na swoje miejsce.

              Wyżej wymienionych zachowań psycholog nie powinien przejawiać zarówno wobec dorosłych klientów jak również  wobec dzieci i młodzieży.

            Jeśli usługa, jaką świadczy Państwu psycholog odbywa się w wyżej opisany sposób, może to być oznaką nadużywania przez niego swojej roli zawodowej.

         Szczegółowe informacje dotyczące zasad uprawiania zawodu przez psychologa – praktyka można znaleźć w Kodeksie Etyczno – Zawodowym Psychologa.