Symbole i mity Europy z perspektywy Wschodu i Zachodu
Symbole i mity Europy z perspektywy Wschodu i Zachodu
Zaproszenie do wzięcia udziału:
- w II Seminarium Przygotowawczym
termin: 19 kwietnia 2008 r., godz. 10.00-13.30
miejsce: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa,
ul. Długa 5/7, sala im. J. Starzyńskiego
- a następnie w konferencji finalnej we Florencji
11-14 grudnia 2008 r.
Organizatorami seminarium i konferencji są: SWPS (jako koordynator Europejskiego Konsorcjum Uniwersyteckiego) i florencka Fundacja Del Bianco.
Pomysłodawcy i koordynatorzy florenckiego seminarium i konferencji:
Dr Beata di Biasio (SWPS) i Prof. Bohdan Michalski (SWPS)
Poszukiwanie definicji europejskości wymaga spojrzenia na Europę i proces jej integracji z perspektywy, po pierwsze europejskich symboli, powstawania narodu europejskiego, tworzenia się wielokulturowej tożsamości oraz debaty wokół wielokulturalizmu. Po drugie z perspektywy nowej formuły europejskiego bezpieczeństwa w XXI wieku, ale także, po trzecie, z punktu widzenia właściwego Europejczykom stosunku do przeszłości. Refleksja nasza posługuje się interdyscyplinarnymi instrumentami: historii sztuki, filologii klasycznej, filozofii politycznej, gender i psychologii (tj. wiedzą na temat rozwiązywania konfliktów, mediacji i funkcjonowania stereotypów). Impulsem dla naszej konferencji łączącej tak pozornie odległe od siebie dziedziny wiedzy jest przekonanie o istnieniu jednego europejskiego archetypu oraz coraz silniejsza potrzeba syntezy - odnalezienia i zdefiniowania czym jest, co oznacza i co oznaczać może – bycie Europejczykiem. To właśnie kwestie „deficytu wspólnych symboli” oraz tworzenia narodu europejskiego i wielokulturowej tożsamości, zbiorowego bezpieczeństwa i wspólnej europejskiej dyplomacji prewencyjnej, a nie kwestia barier celnych czy wolnego rynku, będą w bieżącym stuleciu w większym niż dotąd stopniu zaprzątały umysły Europejczyków.
(Temat naszej konferencji podsunęła rozprawa doktorska Beaty di Biasio pt. „Mit Europy w kulturze artystycznej i malarstwie polskim XX wieku”)
Fragment rozprawy doktorskiej
MIT EUROPY W MALARSTWIE POLSKIM XX WIEKU
Beata di Biasio
Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej
Jedna Europa?
„…polski rząd zamówił u znakomitego polskiego malarza, Franciszka Starowieyskiego, obraz do nowego budynku Stałego Przedstawicielstwa RP przy Unii Europejskiej w Brukseli. W 1998 roku powstaje monumentalne dzieło „Divina Polonia rapta per Europa profana”. Umieszczone zostało ono na stałe w głównym holu Przedstawicielstwa RP w Brukseli, po lewej stronie. Na płótnie, druga obok Europy, postać kobieca – „Divina Polonia” ma wokół głowy aureolę. Starowieyski sięga do antycznego mitu Europy (mówiącego o księżniczce fenickiej, o imieniu Europa, porwanej na Kretę przez Zeusa ukrytego pod postacią byka) i przy tej okazji, świeckiej Europie przeciwstawia ‘świętą’ Polskę. Skąd to połączenie nagości i świętości? Dlaczego u wyzwolonego skądinąd artysty, obsesyjnieszkicującego w setkach innych swoich prac nagie kobiece ciało, dalekiego od bigoterii, czy klerykalizmu, pojawiają się symbole religijne?
Oto intrygujące pytania, które zaczęły mnie nurtować po obejrzeniu we Florencji wystawy poświęconej mitowi Europy. W pokazanych na florenckiej wystawie pracach artystów z zachodniej części Europy, powstałych w XX wieku, nie zauważyłam symboli religijnych. Dotykamy tutaj tak aktualnego dzisiaj problemu jedności Europy.
Obraz Franciszka Starowieyskiego „Divina Polonia rapta per Europa profana” jest symbolicznym podsumowaniem dwóch różnych doświadczeń historycznych Zachodu i Wschodu tej samej Europy.
We Wschodniej Europie to właśnie kultura i religia okazywały się najsilniejszą twierdzą w walce mniejszych narodów tej części Europy z imperializmem ich silniejszych sąsiadów. Kwestia ta, odbita w micie i wyrażona w polskim malarstwie XX wieku, pozostaje otwartym tematem fascynujących, interdyscyplinarnych badań (historii sztuki i antropologii politycznej), których wyniki postaram się przedstawić w mojej pracy…
Tak, więc mit Europy w polskim malarstwie XX wieku jest jednocześnie obecny w dwóch swoich wcieleniach. Z jednej strony w wersji „zachodniej”, w której podobnie jak w malarstwie Zachodu opowiada dramatyczne dzieje europejskiej cywilizacji w XX wieku, opisuje proces społecznego wyzwolenia kobiet i jest też komentarzem do ponadczasowych związków mężczyzny i kobiety (Skoczylas, Nacht-Samborski, Manastyrski, Linke, Hoffmann, Lebenstein, Nowosielski).
Mit ten jest też obecny w wersji „spolszczonej” (Starowieyski, Hasior, Grzywacz, Dwurnik) i ulega przemianie w mit ‘antemurale’, który przez wieki kształtował polską tożsamość historyczną…”
Zobacz też: informacja na stronie Fundacji Del Bianco
Zobacz też: informacja na stronie Fundacji Del Bianco
 |  | |
Europe and a Bull, fifth century BC.Selinunt, Archeological Museum, Palermo
| Franciszek Starowieyski |